Overclock Nedir, Nasıl Yapılır
Hız yükseltme”, “hız aşırtma” gibi terimlerle Türkçe karşılığı ifade edilen overclock, bilgisayar bileÅŸenlerinin daha hızlı çalıştırılmasını özetleyen bir kavram aslında. Basitçe açmak gerekirse, donanımlarımız, belli bir zaman diliminde belli miktarda iÅŸlem yapar. Bu zaman dilimini belirleyen çekirdeÄŸin her bir saat vuruÅŸunda, daha çok iÅŸlem yapmak için anakart, iÅŸlemci, RAM ekran kartı gibi bileÅŸenler standart çalışma deÄŸerlerinin üstüne çıkarılmak için ayarlanır. Bu ayarların baÅŸarıyla uygulanması sonucu, sistem daha yüksek hızlarda çalışarak programlarınızın görevlerinini daha çabuk yerine getirmelerini saÄŸlar. Ä°ÅŸte kısaca bu operasyona overclock diyebiliriz.
Overclock yapmaya yeni yeni heveslenene kullanıcıların genelde ilk akıllarına takılan soru nasıl olur da bir iÅŸlemci kendi standart fabrika çıkış hızlarından daha üst hızlarda çalışabiliyor olur genellikle. Bir iÅŸlemci’nin kendi saat hızlarından daha yüksek hızlarda çalışmasını şöyle açıklayabiliriz. Ayni serideki iÅŸlemcilerin hepsi wafer adi verilen tabakalardan elde ediliyor. Bu iÅŸlemciler arasında tasarımsal olarak herhangi bir farklılık bulunmuyor. ÖrneÄŸin iÅŸlemcilerin hepsi 3GHz olarak üretiliyor. Ãœreticinin yaptığı zorlu testlerden baÅŸarıyla gecen bu iÅŸlemciler 3GHz olarak etiketlenip kutulanıyor ve satışa hazır hale getiriliyor . Bu testlerden geçemeyen iÅŸlemciler ise daha düşük hızlarda tekrar tekrar test edilerek, bu testleri geçebildikleri hızlar saptanıyor ve o hızlarda etiketlenip kutulanıyorlar. AMD veya Intel’in yaptığı bu testler oldukça zorlu ve ağır testlerdir. Günümüz koÅŸullarında birçok kullanıcnın kullandığı uygulamalar iÅŸlemciler üzerinde üretici firmaların yaptığı testlerdeki yükü bindiremediÄŸi için aldığınız iÅŸlemciyi overclock (hız aşırtma ) ile daha yüksek hılzara çıkarıp oldukça stabil olarak kullanmanız olası.
Ayrıca pazardaki rekabet koşulları ve üreticilerin işlemcilerini piyasa koşullarına göre konumlandırma politikaları yüzünden zaman zaman birçok işlemci kendi standart saat hızları yerine daha düşük saat hızlarından piyasaya sürülebiliyor. Buda işlemcilerin overclock olabilme potansiyellerin arttırabiliyor.
Neden Kullanıcılar Overclock Yapma İhtiyacı Duyar?
Overclock yapma ihtiyacının farklı sebepleri vardır.Bunlardan ilki maddi unsurlardır. Kullancılar genelde 200 MHz’lik saat hızı farkına 100$ para farkı vermek yerine genelde bir düşük modeli alırım ve overclock yaparak 100$ kara geçerim mantığı ile overclock iÅŸine giriÅŸmekteler. Aynı durum ekran kartları içinde geçerlidir. Bir oyun sırasında artık FPS’nin yetmediÄŸi durumlarda yeni bir ekran kartı almak yerine overclock yaparak belli bir FPS kazanımı elde edip bir sure daha yeni ekran kartı almadan ellerindeki ekran kartını overclock ile kullanmaya devam ederler. Yani üstte dediÄŸimiz gibi Overclock yapanların bir bölümü ihtiyaçtan bu iÅŸe giriÅŸirler Ama baÅŸka bir kullanıcı grubu ise Overclock’u bir hobi olarak benimseyip zevk için yaparlar. Bu grupta yer alan kullanıclar 300$’lık iÅŸlemcilerini en yüksek seviyede overclock edebilmek hatta rekorlar kırabilmek için 1000$’lara satılan bazı özel donanımları bile almaktan kaçınmazlar. Ayrıca birde bu iÅŸi profesyonel olarak yapan bir grup var. Bunlara iÅŸlemcileri ve gerekli diÄŸer donanımları üretici firmalar saÄŸlamakta. Bu gruptaki kullanıcılar iÅŸlemcileri günlük kullanıcların kullandığı uygulamalardan yola çıkarak aşırı derecede zorlamakta ve üretici firmaya karşılaÅŸdıkları olumsuzlukları bildirmekteler. Yine bunların içinden bir grupta firmanın ürünü ile overclock rekorları kırarak el altından firmanın popülaritesini arttırmak için çalışırlar. Ama bu gruptaki kullancılar üst düzey extreme kullncılıardır.
İşlemciye Overclock Yapalım
Önemli;
Overclock yapılan donanımlar genellikle garanti kapsamından çıkarlar. Overclock işlemi esnasında zarar gören donanımlarınızı distributor yada yetkili firma büyük ihtimalle telafi etmeyecekdir. Bu durumu unutmamanızda fayda var.
Ä°ÅŸlemcimiz overclock edebilmek için öncelik iÅŸlemciyi iyi analiz edebilmek gereklidir. Çünkü her iÅŸlemcinin kendine ait belli veriyolu sınırları vardır. Öncelikle bunları belirlemek gerekir. Ä°ÅŸlemci hızını iÅŸlemcinin saat çarpanının, fsb (front side bus) denilen veriyolu hızıyla çarpılması sonucu ortaya çıkan sayı belirler. Yani iÅŸlemciyi overclock edebilmek için ya fsb’si ile oynayacağız yada çarpanlarını deÄŸiÅŸtireceÄŸiz. Günümüzde iÅŸlemci çarpanlarını yükseltebilmekk pek mümkün olmuyor Yeni ve güncel iÅŸlemcilerde çarpan genelde sadece düşürülebiliyor. Hem Intelde hemde AMD’de genelde çarpanlar kilitli olarak gelirler sadece mesela AMD’nin Fx serisi gibi bazı özel ve pahalı iÅŸlemcilerde çarpanlar açık olarak gelirler. Çarpan kilidini deÄŸiÅŸtiremeyeciÄŸimize gore biz FSB üzerinden Overclock yapmaya çalışacağız. Zaten FSB üzerinden yapılan overclock genel sistem performansını çarpan kilidi ile yapılan overclock denemelerine göre daha çok artıracakdır. Çünkü yüksek fsb hızlarında buna baÄŸlı olarak,bellek kontrolcüsü, ve AGP/PCI saat hızları da artar.Tabi AGP/PCI saat hızları yüksek overclock uygulamalarında sorun çıkarabildiÄŸi için stabilite’yi olumsuz yönde etkileyebiliyorlar. Ama güncel anakartların neredeyse tamamı AGP/PCI saat hızlarını sabitleyebilme özelliÄŸine sahipler.
FSB hızından yola çıkarak overclock yapacağımza göre ilk önce bios’dan çarpan kilidini düşürmeliyiz. Çarpan kilidi’ni düşürerek iÅŸlemci iç frekasından doÄŸabilcek sorunları daha en baÅŸtan en aza indirmiÅŸ olacağız. Bu sayede FSB’nin çıkabilceÄŸi maksimum deÄŸerleri bulabilmemiz kolaylaÅŸacak.. FSB deÄŸerlerini deÄŸiÅŸtirebilmek için Bios’dan ilgili bölüme girebilmemiz gerikir ki genelde bioslarda FSB ve benzer ayarlar Advanced Chipset Features baÅŸlığı altında bulunurlar. FSB ayarlarını deÄŸiÅŸtirebilceÄŸimizi yeri bulduktan sonra yavaÅŸ yavaÅŸ küçük aralıklar ile FSB’yi yükseltmeye baÅŸlayabiliriz. ÖrneÄŸin 1800Mhz de çalışan bir Athlon64 3000 Venice iÅŸlemcinin FSB hızı 200 MHz’dir Bu durumda, iÅŸlemci çarpanı 9′dur. Mesela çarpan kilitli olduÄŸu ve çarpanı yukarı doÄŸru arttıramıycağımız için fsb’yi mesela 220′ye yükselttiÄŸimizzde iÅŸlemcimizin hızı 220×9=1980Mhz’e çıkacakdır. Fsb’yi 222 yaptığımızda ise iÅŸlemcimiz 2000MHz yani 2Ghz de çalışmaya baÅŸlayacakdır. Tabii FSB hızının artması ile artan hızı her aÅŸmada deÄŸiÅŸik test programları ile birlikte test etmek günlük kullanımda elde edilen hızın stabil olup olmayacağının da göstergesi olacakdır. Tabii artan FSB ile ile birlikte ram hızımız da artacak. ÖrneÄŸin 200 FSB de çalışan iÅŸlemciniz ile birlikte standartr hızı 200Mhz olan DDR400 bellek ( DDR400′ler genelde 400Mhz olarka bilinirler ama gerçek hızları 200Mhz’dir. Çift taraflı veri taşıma özelliklerinden dolayı efektif çalışma hızları 400Mhz’dir ) kullanıyorsunuz diyelim. Ä°ÅŸlemci FSB’sini 220Mhz’e çıkardığınız zaman senkronize olarak ram hızınız da 220′ye çıkacakdır. EÄŸer özellikle overclock için üretilmiÅŸ özel ramlerden kullanmıyorsanız belli bir noktadan sonra ramleriniz sisteminizin zayıf halkası olacakdır ve sistem donmaları yada kilitlenmeleri baÅŸlayacaktır. Bunu aÅŸmak için ram bölenlerini kullanmak mümkün. Yazının ilerleyen bölümlerinde ramlerle ilgili detaylı bilgileri de vereceÄŸiz.
İşlemci Voltajı
FSB’yi yada Çarpan’ı yükselttiÄŸimiz de iÅŸlemci doÄŸal olarak daha yüksek saat hızlarında çalışmaya baÅŸlayacaktır. Belli bir seviyeye kadar bu gidebilir ama bir noktadan sonra sistem stabilitesi bozulmaya baÅŸlayacak uygulamaların çalışması kararsızlaÅŸacakdır. Buna sebep olarak iÅŸlemci’nin yüksek hızda bazı sinyalleri kaçırması gösterilebilir. Ancak verilecek ekstra voltaj ile birlikte bu durum deÄŸiÅŸebilir.Voltaj deÄŸiÅŸikliÄŸine hangi düzeyde ihtiyaç duyulacağı, ancak denemeler yapılarak anlaşılabilir. Belli bir hızdan sonra, sistemde belli aralıklarla donmalar olur, uygulamalar veri kaybetmeye baÅŸlarsa, bu hız ve üstünde küçük bir voltaj artışı yapılıp bir deÄŸiÅŸiklik olup olmadığı test edilebilir. Örnek vermek gerekirse AMD’nin Athlon64 3000 Veniceleri genelde 2500Mhz’e kadar ekstra voltaj vermeden overclock olabilirken 2500Mhz üstüne overclock edebilmek için iÅŸlemciye ekstra voltaj vermek gerekebilir. GeliÅŸen teknoloji ve düşen üretim teknolojileri sayesinde günümüzde iÅŸlemciler 65nm (ÅŸuan için sadece Intel iÅŸlemcileri) üretim teknolojisi ile üretilebilmekte bu sayede daha düşük voltaj ile çalÅŸabilmekteler. Bu sayede iÅŸlemciye belli bir oranda -15 fazla voltaj verilebilir fakat daha fazlası özellikle standart iÅŸlemci soÄŸutucuları kullanılan sistemlerde ısı problemlerini sebep olabilir. Uzun süreli ısı problemleride iÅŸlemcilerin ömrünü kısaltabilir. Ayrıca AMD iÅŸlemcilerin üzerlerindeki bellek kontrolcüleri de yüksek voltaja karşı aşırı duyarlılık gösterebilmekteler. Yine AMD iÅŸlemciler de 1.7v gibi yüksek voltaj deÄŸelerinde iÅŸlemciyi uzun sure özellikle de standart hava soÄŸutma ile kullanmak bile bile ölüme gitmekten farklı olmaycakdır. Çünkü bu deÄŸerler de uzun sure kullanım iÅŸlemci’nin yanmasına kadar gidebilen sorunlara yol açacakdır.
Overclock’da Ram’lerin Etkisi;
Ä°ÅŸlemciden sonra ramlerinde sınırını bulabilmek oldukça önemlidir. Bunu da cpu:ram oranını deÄŸiÅŸtirerek deneme yanılma yoluyla bulacağız. Zaten hali hazırda elinizn altında DDR500, DDR600 gibi DDR1 yada DDR2-667 yada 800Mhz’lik ramleriz varsa ram bölenini kullanmadan fsb yükselterek overclokda yüksek baÅŸarım elde edebilirsiniz.Fakat ramlerimiz DDR 400 yada daha yavaÅŸ ve düşük modelleden birisiyse eÄŸer 1:1 cpu/ram oranını büüyk ihtimalle kaldırmayacakdır. Bu durumda mecburen ramleri daha düşük bir deÄŸerde çalıştırmak zorunda kalacağız mesela 3:2 yada 5:4 gibi. Fakat ramlerde bazen durum belli olmayabilir. Bazı iÅŸlemcilerde olduÄŸu gibi elinize tesadüfen modülleri saÄŸlam ve yüksek performansı kaldırabilcek DDR400 ramler normalde bu deÄŸerlerde çalışması gerekiyorken birden süpriz yapıyor ve olması gerekenden daha yüksek performansda mesela DDR 500 hızlarında bile çalışabiliyor. Bunu deneyerek bulacaksınız. Aynı cpu gibi denediniz ve bir yerden sonra sistem çakıldı. Daha önce fsb arttırım yolu ile iÅŸlemcimizin sınırını bulduÄŸumuz için cpu dan şüphelenmemize gerek yok..Bu durumu aÅŸabilmek için iÅŸlemci uyguladığımızı yolu ramlerde de uygulayarak voltaj arttrımına gidilebilir. Ramlerde de yavaÅŸ adımlar ile voltajı arttırarak stabil çalışabildiÄŸi en yüksek deÄŸerleri bulabiliriz. Fakat her ram iÅŸlemcilerde olduÄŸ gibi fazla voltajı sevebilvek diye bir durum söz konusu deÄŸil. Mesela TCCD bellek modüllerine sahip ramler yüksek fb’ye mesela 300Mhz’e kadar çıkabilmekteler ama fazla voltajı sevmezler. ÖrneÄŸin 3v’de kullanıalcak TCCD bellekler ( ÖrneÄŸin Gskill’in TCCD bellek modüllerine sahip F1 serisi ramleri ) kısa sürede iÅŸ göremez hale gelebiliyorlar.
Ramlerinde sınırını bulduk ÅŸimdi geldik ram timingleriyle (zamanlamalar) oynamaya yani ramlerimizi daha düşük CL (Cas Latency) deÄŸerleriyle daha agresif çalışmaya zorlamaya. Düşük CL deÄŸeri daha hızlı veri hareketi saÄŸlayacağı için daha fazla peformans getirecektir. CL deÄŸerleri üzerindeki deÄŸiÅŸiklikleri biosumumzdaki Advanced Chipset Features üzerinden yapabilirsiniz. Günlük kullanımda alacağınz standart DDR400 ramler genellikle gecikme deÄŸerleri olarak 200 (efektif 400)Mhz’de 2,5-3-3-7 deÄŸerleridne çalışabilmekteler. Ama özellikle yüksek overclock sonucu daha önce dediÄŸimiz gibi standart ramlerde özellikle bu bu deÄŸerlerden fedakarlık yapmak gerekir. ÖrneÄŸin elinizdeki standart 200 (efektif 400)Mhz’lik ramler iÅŸlemci fsb’sini genellikle 225-230 Mhz’ler cibarı anca gecikme sürelerini yüksleterek elde edebilirsiniz ki CL 2,5 deÄŸerini CL 3 yaparak bile raminiz biraz daha yüksek mhz’e çıkmasını saÄŸlayabilirsiniz. Ama bilemniz gerek SuperPi gibi iÅŸlemci bellek testi yapan uygulamalar yüksek mhz düşük timig deÄŸerleri ile yüksek baÅŸarı gösterebilir.
Overclock İçin Uygun Anakart Seçimi
Özellikle overclock yapmak isteyen kullancıların iÅŸlemciden de önce dikkat etmeleri gereken komponent anakarttır. Çünkü elinizde ne kadar overclock’a yatkın iÅŸlemci yada bellek olsa bile anakartınız overclock için gerekli belli kriterleri yerine getiremiyorsa eÄŸer overclock yapmak ya imkaansız olacak yada birçok detay ile gereksiz yere uÄŸraÅŸmaktan kabus haline dönüşecektir. Günümüzde artık birçok anakart FSB ve Çarpan ayarlarını bios üzerinden deÄŸiÅŸtirmenize olanak tanımaktadır. Hatta yine güncel birçok anakartta iÅŸlemci ve belleÄŸe giden voltajlara da müdahale edebilmek mümkün. Tabii anakartların overclock yapabilmek için verdiÄŸi bu özelliklerin seviyesi markadan markaya göre de deÄŸiÅŸmektedir.
Windows Ãœzerinden Overclock
Anakartların biosları’nın dışında Windows üzerinen bazı programlar ile de oerclcok yapabilmek mümkün. BaÅŸta Clockgen olmak üzere artık birçok anakart üreticisi anakartlarının yanında verdikleri cd içine overclock yapabilmeye yarıyan bazı araçlar koymakalar. Bios üzerinden olduÄŸu gibi Windows üzerinden de verlcok yapılabilir ama böyle yapılacak bir overclock denemesinde yaÅŸanacak sorunlar biosdan yapılana gore artabilir. Bnda en büyük etken Windows iÅŸletim sisteminin kendi yapısı Özellikle Windows üzerinden yapılan hatalı overclock çalışmlaında iÅŸletim sistemini system dosyları çok çaubuk etkilenip iÅŸletim sistemin çökmesine ve sonrasında baÅŸa format olmak üzere meÅŸaketli bir yola girmenize nedn olabilir. Bu sebeple mümkün olduÄŸu kadar overclock çalışmlarını bios üzerinde yapaya gayrret göstermeliyiz.
SoÄŸutma
HerÅŸey baÅŸarılı bir overclock iÅŸlemi ile bitmiyor maalesef. Overclock iÅŸlemini yaptıkan sonra iÅŸlemci’nin ısı durumunu da iyi takip altına almak gerekiyor. Günümüzde iÅŸlemcileri soÄŸutmak için havasoÄŸutma, su soÄŸutma , gaz soÄŸutma ve nitrojenli soÄŸutma gibi deÄŸiÅŸik çözümler bulunmakta. Bu soÄŸutma çözümlerinden yaygın olanlar ahav soÄŸutma ki bu bildiÄŸimiz klasik iÅŸlemci fanları ile saÄŸlanıyor. Ayrıca yavaÅŸ yavaÅŸ su soÄŸutma çözümleri de yaygınlaÅŸmaya baÅŸladı. BaÅŸta Thermaltake ve Gigabyte olmak üzere deÄŸiÅŸik firmalar hazır su suÄŸutma çözümleri satmaktalar. Ä°ÅŸlemci soÄŸutma da fiyat/performans oranı en yüksek çözüm standart hava soÄŸutmadır. Zaten birçok overclockçu’ya hava soÄŸutma çözümleri kafi gelebilmekte. Hava soÄŸutmaları genelde ısı emici ve fan (HSF) olmak üzere 2 parçadan oluÅŸurlar. Bu fanlar artık devir ayarlı çalışabildikleri için gerek yazılımsal gerekse çoÄŸu fan’ın 5.25 ‘lik ön kasa slotuna takılabilcek kontrolcüleri yardımı ile yüksek iÅŸlemci gücü gerektirmeyen uygulamalarda fan hızı düşürülerek daha sessiz bir ortam el edilebilir.
Isı emici’nbin temel görevi iÅŸlemci üzerindeki ısıyı dağıtarak havaya vermektir. Isı emici’nin ha vile temas eden alanı ne kadar geniÅŸ olursa soÄŸutmadan elde edilebilcek performansda o kadar iyi olacakdır. Yani ısı emici ne kadar büyük olursa soÄŸutmadan elde edilecek sonuçda o kadar kaliteli olacakdır. Yanlız anakart üzerinde ısı emici’nin yerleÅŸtirlimesi için ayrılan alan az olduu için soÄŸutucularda belirlenen bir limit bulunmaktadır. Isı emicilerin gene l ağırılığı 450 gr’ıgeçmemelidir. Bunu geçtiÄŸi zaman ” PCB ” denilen baskılı devren, zarar görmesi kuvvetle muhtemeldir. Isı emicinin yanı sıra ısı emicinin yapımında kullanılan metal de oldukça önemlidir. Isı’nın iletimini en iyi saÄŸlayan metallerden biri olan bakır il üretilen ısı emiciler en iyi sonucu vereceklerdir. Bugün piyasada bakır, alüminyum, alüminyum-bakır karısımından oluÅŸan deÄŸiÅŸik ısı emiciler bulnabilmekte. Genel de ucuzu olması ve kolayca iÅŸleneilmesinden dolayı ısı emicilerde alüminyum kulanılır. Ayrıca ısı emici ile iÅŸlemci arasındaki sıcaklı alış veriÅŸi daha verimli hale getirebilmek için Termal macunlarda kullanabilirsiniz. Bugün piyasada yaygın olarak kullanılan ve iÅŸlemcilerin yanında da gelen beyaz termal macunlar tatminkar sonuçkar verekten uzaklar. Bu tip macunlar yerine alaşımında yüksek miktarda gümüş bulunan termal macunları ki örneÄŸin Artic Silver 5′in alaşımında. Tek başına ısı emici ve termal macunlar iÅŸlemciyi soÄŸutmaya yetmezler ayrıca ısı emici üzerinde bir de fan kullanmaslısınız. Bu fan ile ısı meicinin emdiÄŸi ısıyı havaya dağıtmak için gerekli. Alcağınız fan da dikkat etmeniz gereken en önemli özelliklerin basında devir hıznın ayarlanıp ayarlanmadığı geliyor. PÅŸyasada birçok ledli ışıklara ve diÄŸer gösderiÅŸli unsurlara sahip birçok fan bulunmaka. Fakat bunların birçoÄŸu maalesef baÅŸarılı osnuclar veremiyor. Bunlardan ziyade Thermaltake, Cooler Master, Silverstone gibi markaların fanları ısı emiciler ile birlikte iÅŸlemci üzerinde kullanılabilirler.
Ayrıca su soÄŸutma sistemleri de kullanma imkaanız bulunmaka. Bugün birçok büyük üretici hazır sus soÄŸutma sistemleri satmakta. Su soÄŸutma sistemlerine genelde soÄŸutma performansından ziyade ses seviyesini düşürmek için geçilmekte. Tabi ki su soÄŸutma sistemlerinin soÄŸutma performansları hava yani fanlı sistemler ile elde edilen sonuçlardan daha iyi olacakdır ama temel geçiÅŸ sebebi sessizlikdir. Piyasada baÅŸta Zalman Reserator olmak üzere Themaltak ve Gigabyte’ın su soutma çözümlerini bulabilmek mümkün.
Overclockta Güç Kaynaklarının Önemi
Sisteminiz üzerinde baÅŸarılı bir overclock iÅŸlemi geçrçekleÅŸtirdiÄŸiniz zaman, sistemnizin güç ihtiyacı standart haline gore artacaktır. Overclock edilen iÅŸlemci, ekran kartı gibi donanımların yanında kullandığınız diÄŸer donanımlar ve overclocktan nasibini alan donanımları soÄŸutmak için fazladan taktğınız fanların hepsi bir araya gelince güç kaynağının önemi bir kez daha ortya çıkıyor. Gümüzü donanımları göz önünde bulundurulduÄŸu zaman overclock iÅŸlemi ile birlikte günlük saÄŸlıklı bir ÅŸekilde sistemini kullanmak isteyenlerin en az 400-450 watt’lık kaliteli olan güç kaynaklarından birini kullanması gerekecektir. Tek başına güç kaynağının 400 yada 450 watt olması da yetmez. Aldığınız güç kaynağının bazı kriterleri yerine getiriyor olması gerekir. ÖrneÄŸi ATX12V 2.2 standardını destekliyor mu ayrıca 12 Volt için en az 20-25 arası amper deÄŸerlerini saÄŸlayabiliyor mu 24 pinlik ATX güç girÅŸi var mı 2 farklı 12 Volt gereilim hattı ve SATA sabit disk giriÅŸleri olması da önemli.
Overclock Sırasında Karşılabilcek Sorun ve Çözümler
Yukarıda bahsettiÄŸimiz gibi overclock için bios’dan fsb’nizi yükselttiniz. Bios da ayarlarınızı kaydettiniz ve bilgisayarı yeniden baÅŸlattınız. Ama o da ne bilgisayarınız açılmıyor. Korkamaya hiç gerek yok. Ä°ÅŸlemci yada belleklerinizin çıkabilceÄŸi sınırların da üstüne çıktığınız için büyük bir ihtimalle bilgisayarınız açılmıyordur. Bu durumda yapmanız gerekenleri şöyle sıralıyabiliriz;
- Bilgisayarınıza reset attıktan sonra anakartınız kendi işlemci ayarlarını geri yükleyecektir. Eğer ilk reset ile olmuyorsa anakartınız fişten birkaç dakiklaığınıa çekip bekleyebilirisiniz. Bu durumda da anakartınızın tekrar kendi ayarlarına geri dönemsi gerekir.
- Bunlar bir iÅŸe yaramazsa eÄŸer ” Clear CMOS ” yapmalısınız. Bu sayede bios bilgileriniz sıfırlanıp fabrika ayarlarına geri dönemeyi deneyebilirsiniz.
- Son yol olarak da büyük ihtimalle sizi kesin sonuca götürecek olan bios pilini çıkarabilirsiniz. Bu işlemi yapmanız ile birlikte anakartınız bios üzerinde yaptığınız hatalı overclock işlemini unutacak bios ayarlarını sıfırdan başlatacakdır. Yanlız bios pilini çıkarırken özellikle pişi tutan dişi esnetmemeye çalışın. Bios pilini çıkarıca diye pili tutan dişi kırıp teknik servis yolunu tutan da çok kullancı bulunmakta.
Ekran Kartına Overclock
Ekran kartlarının da overclock potansiyelleri oldukça yüksektir. Ekran kartlarını overclock etmek için kullanılan yöntemler iÅŸlemci overclock’u için izlenen yollar ile benzerdir. Ekran kartını overclock edebilmek için temel olarka deÄŸiÅŸiklik yapabilceÄŸimiz iki parametre bulunuyor. Bunlar GPU ( grafik iÅŸleme birimi / grafik çekirdeÄŸi ) ve ekran kartının kendi bellekleri. Ekran kartlarını overclock edebilmek için bazı ekstra yazılımlara yada özel modifiye edilmiÅŸ driverların yardımı gerekmekte. Ekran kartlarını overclock etmek için kullanılan en popular 2 yazılım RivaTuner ve AtiTool’dur diyebiliriz. Bugün bu iki programın en güncel versiyonları hem Ati hemde Nvidia’nın ekran kartlarını destekleselerde AtiTool adı üstünde Ati için RivaTuner ise daha çok Nvidia ile anılan programlar. Öncelikle RivaTuner ile ekran kartına overclock nasıl yapılır ona bakalım.
RivaTuner’ı bilgisayarınıza yükledikten sonra ilk yapmanız gereken programın ” overclocking ” ekranındaki ” Enable Low-Level Hardware Overclocking ” sekmesini iÅŸaretlemek. Bu iÅŸlemden sonra GPU ve Ram hızları ile oynayacağımız menüler aktif hale gelecek. Bundan sonra iÅŸin kalan kısmı artık ekran kartının GPU ve Ram’inin kalitesine ve overclock olabilme yeteneklerine kalıyor. ÖrneÄŸin bu alanda efsane Ati’nin Radeon 9550’si idi. Ati RADEON 9550 kendinden 50-60$ daha pahalı olan RADEON 9600Pro deÄŸerlerini görebiliyordu. Burda dikkat etmeniz gereken nokta GPU ve RAM hızınızı agresif yükseltmeler yerine emin ve ağır adımlar ile sürekli test ederek attırmanız. 10-15 MHz arttışlar ile gidip her attırımdan sonra da 3D Mark gibi benchmark programları ve deÄŸiÅŸik oyunlar ile ekran kartınızın çıkardığınız hızda stabil olup olmadığını test etmelisiniz. Ayrıca dikkat etmeniz gereken bir diÄŸer nokta ise RivaTuner programı GPU ve RAM hızını arttırım bölümünde sınır teÅŸkil etmesi açısından ünlem iÅŸareti koyar. Genellikle o uyarıdan yukarı hızlara çıkmamaya özen göstermelisiniz. Yine dikkat etmeniz gerek bir diÄŸer nokta ise genellikle ekran kartlarında RAM’lerin GPU’ya nazaran overclock olabilme yetenekleri daha düşük oluyor. Bu yüzden genellikle GPU’yu daha fazla overclock edebilme ÅŸansınız daha yüksek.
Ayrıca ekran kartınızı AtiTool programı ile de overclock edebilirsiniz. Ä°lk versiyonlarında daha çok Ati’nin ekran kartlarını overclock edebilmek için kullanılan AtiTool programı son versiyonları ile Nvidia’ya da destek vermeye baÅŸladı. AtiTool’u yükledikten sonra çalıştırdığımızda karşımıza Core ve Memory yazan iki sütun çıkacak. Bunlardan Core ekran kartının GPU’sunu Memroy ise RAM deÄŸerlerini overclock edebilmek için kullanacağız. RivaTuner programında olan presnipler burada da geçerli. Agresif yükseltmeler yerine yavaÅŸ yavaÅŸ deÄŸereri yükseltip her yeni deÄŸerde ekran kartını test etmeliyiz. AtiTool programı RivaTuner’dan farklı olarka Artifact testi diye bir test ile gelir. Bu testi yaparken artifact yani görüntüde bozulmalar özelliklede ekranda sarı noktalar çıkmaya baÅŸlarsa ekran kartınız o hızlarda stabil çalışmıyor demekdir. Böyle bir durum ile karşılasırsanız tabii yapmanız gereken yükselttiÄŸiniz deÄŸerleri biraz düşürmek olacaktır. Ayrıca AtiTool proramı üzerinde ekran kartınızın overclock ettiÄŸiniz deÄŸerlerdeki anlık ısı takibini yapabilmenizde mümkün.
Ekran Kartlarında Soğutma
Overclock yaptığımız ekran kartlarımız doÄŸal olarak daha çok ısınmaya baÅŸlayacaktır. Ekran kartları yapıları gereÄŸi zaten iÅŸlemclerden genelde daha çok ısınırlar. Özellikle Ati’ni en son seri yüksek seviye kartları bu sorun ile oldukça muzdarip. Ekran kartınızı overclock ettikten sonra daha iyi soÄŸutabilceÄŸiniz bazı yöntemler mevcut. Bunlardan ne basiti eÄŸer ekran artınızın belekleri çıplaksa eÄŸer bellekler daha iyi soÄŸutabilmek için özellikle bakırdan yapımış ramsink yani bellek ısı emicilerinden alabilirsiniz. Kolayca belleklerinizi üzerine yerleÅŸtiriceÄŸiniz bu ısı emiciler ekran kartınızın özellikle belleklerinde belli bir rahatlama saÄŸlıyacaktır. Bunun dışında ekran kartınızın üzerindeki akitf fanı söküp grafik çekirdeÄŸi (GPU)’nun üzerine yukarıda iÅŸlemciler için anlattığımız thermal macunlardan sürüp grafik çekirdeÄŸi ve fa arasındaki dialoÄŸu daha samimi bir hle getirebilirsiniz. Bunların dışında daha profesyonel çözümlerde bulunmakta. ÖrneÄŸin Arctic Coolng firmasının yaptığı ” Silencer ” soÄŸutucları ile ekran kartınızın üst yüzeyini büyük ölçüde kapatıp daha etkin bir soÄŸutma saÄŸlayabilirsiniz. Bunun dışında rtık ekran kartlarının soÄŸutması için de su soÄŸutma çözümleri çıkmaya baÅŸladı. Bu alanda ilk örneÄŸini ThermalTake’in duyrduÄŸu su soÄŸutma çözümleri artık kullanılmaya baÅŸlandı bile. ÖrneÄŸin Sapphire’in X1900XTX Toxic adlı ekran kartında ThermalTake’in su soÄŸutma çözmümüne çok benzer bir su soÄŸutma çözümü bulunmakta.
Overclock sonrası test için kullanabilceğiniz yazılımlar;
SuperPi Testi
Temel olarak işlemciye Pi sayısını hsapllatıran bu program özellikle işlemci testlerinde dünya üzerinde en çok Kabul gören yazılımların başında gelirler. Bu test ile işlemcinizin ne kadar hızlı ve stabil olduğunu görebilmeniz mümkün. İşlemcinizin hızını anlayabilmek için SuperPi 1M, işlemcinizin stabil olduğunu anlamak için ise 8-16-32M testlerinden birini yapmalısınız.
3DMark Testleri
Futuremark firmasının test yazılımları olan 3D Mark serisi özellikle ekran kartı testleri için birebir programlarıdır. Şuan test için kullanabilceğiniz 2001, 2003, 2005 ve 2006 versiyonları mevcut. Fakat bu testi yaparken dikkat etmeniz gereken öenmli noktalardan biri 3DMark2001 ve 2003 ekran kartı yanında test sonuçlarında diğer donanımların niteliğinden de etkilenirler. Yani sadece ekran kartı ağırlıklı testler değilller üksek puan için işlemci ve belleğinizinde üst düzey olması gerekmekte. Ama 3DMark2005 ve 2006 ağırlıklı olarak ekran kartına yoğunlaşırlar. 3DMark2006 testinde aynı ekran kartı önce üst seviye olan bir işlemci sonra ise daha düşük bir işlemci ile test edildiğinde eski versiyonlara gore çok fark ettirmeyecekdir.
PC Mark Testleri
3D Mark testleri gibi butestleri yapan üretici firmada Futuremark. PCMark genel system performansını ölçmeye yarayan bir test. BaÅŸta iÅŸlemci olmak üzere, bellek ve hard disk testleri yapıyor. Oldukça güçlü bir test olan PCMark’ın güncel versiyonu olan PCMark 2005′den güzel bir puan alabilmek için gerçektende güçlü bir sisteme ihtiyaç duyulmakta.
SYSMark ve WebMark
Yine FutureMark ürünü olan bu yazılımlar ile özellikle işlemci ve sisteminizin ofis uygulamaları ve internet ortamındaki genel başarımını ölçebilirsiniz.
Everest
Everest oldukça detaylı bir siste raporlama yazılımı. Anakartınıza bağlı tüm donanımlar hakkında bilgi alabilceğiniz oldukça gelişmiş ve detaylı bir program. Ücretsiz versiyonunun gelişimi dursa bile son hali ile bile oldukça gelişmiş olan Everest sayesinde driverlarını kaybettiğiniz donanımlarınıza driver bile bulabilirsiniz. Ayrıca program içinde özellikle işlemci ve bellekler için ufak birkaç test u7ygulmasıda bulunmakta. Yine program sayesinde yaptığını overclock ile işlemcinizi ne kadar hızlnadırdığınızı ve ulaştığı hız ile hangi şilemciye denk geldiğini de bulabilirsiniz. Yine program ile bilgisayarınızdaki destekleyen donanımların sıcaklık durumlarını görebilrisiniz.
Clockgen, SpeedFan ve CPU-Z
Clockgen windows üzerinden overlock yapmayan yarıyan ufak bir yazılım. Bu yazılım sayesinde iÅŸletim sistemi üzerinden ldukça rahat bir ÅŸekilde overclock yapabilmek mümkün ama yazı içinde anlattığımız gibi Windows üzerinden yaptığınız baÅŸarısız overclock iÅŸlemlerini sonucunda iÅŸletimi sisteminiz çökebilir. Ama yinede rahat bir ÅŸekilde Clockgen ile ufak overclock denemelerniz rahatça ypabilirsiniz. SpeedFan ise overclock sonrası sisteminizin ısı ve sıcaklık durumlarının yanısıra kullandığınız fanların dönüş hızlarını göstererek sizi bilgilendirebilyor. CPU-Z ile de overclocks sonrası iÅŸlemci ve belekerlinizn hızları ileg ilgili detaylı bilgilere ulaÅŸabilir elde ettiÄŸiniz hızı CPU-Z’nin online veritabanına kayıt ettirebilirsiniz.
Oyun Testleri
İşlemci ve ekran kartınızı test etmenin en sağlam yollarından biride oyunlardır. Bugün F.E.A.R, Far Cry, Quake 4, Prey, Company Of Hereos gibi oyunların içindeki ufak test uygulamaları ile ekran kartınızın ve işlemcinizin overclock sonrası stabilitesini gözlemleyebilirsiniz.